Người bệnh ung thư phổi khi điều trị thường sẽ gặp một số tác dụng phụ như chán ăn, thay đổi vị giác... theo đó dễ dẫn đến nguy cơ suy dinh dưỡng. Vậy người bệnh nên ăn uống như nào để nâng cao sức khỏe?
Ung thư phổi là một trong 3 loại ung thư thường gặp nhất và là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu do ung thư ở phạm vi toàn cầu. Theo thống kê của Tổ chức Ung thư toàn cầu (GLOBOCAN), trong năm 2020, tại Việt Nam, tỉ lệ mắc ung thư phổi xếp thứ 2 thế giới với 26.262 ca mắc mới, chiếm 14.4%, và 23.797 ca tử vong vì căn bệnh này.
Ung thư phổi được chia thành hai loại chính là ung thư phổi tế bào nhỏ (small cell lung cancer) - chiếm khoảng 10 - 15% và ung thư phổi không tế bào nhỏ (non small cell lung cancer) chiếm khoảng 85%. Ung thư phổi không tế bào nhỏ được gây ra bởi nhiều nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ như: Thuốc lá, chế độ ăn uống không lành mạnh, ô nhiễm môi trường, các bệnh lý mãn tính của phổi...
Uớc tính có tới 10-20% bệnh nhân ung thư tử vong do hậu quả của tình trạng suy dinh dưỡng mà không phải do chính khối u. Do đó, dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong điều trị ung thư.
Người bệnh ung thư phổi cần có một chế độ ăn hợp lý để nâng cao sức khỏe. Ảnh minh họa
Theo ThS.BS Trần Thị Thắm, Trung tâm Dinh dưỡng lâm sàng, BV Bạch Mai, người bệnh ung thư khi điều trị sẽ gặp một số tác dụng phụ như: chán ăn, buồn nôn, nôn, thay đổi vị giác, viêm niêm mạc miệng,... Suy dinh dưỡng gặp phổ biến ở bệnh nhân ung thư và là hậu quả của cả sự hiện diện của khối u và các phương pháp điều trị ung thư bằng nội khoa và phẫu thuật. Suy dinh dưỡng ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng cuộc sống và độc tính của phương pháp điều trị.
Bác sĩ Thắm cho biết, dinh dưỡng hợp lý giúp người bệnh giảm tình trạng suy dinh dưỡng, hạn chế tác dụng phụ của thuốc và các phương pháp điều trị ung thư. Dinh dưỡng giúp cung cấp đủ năng lượng, tăng cường sức đề kháng, miễn dịch, phòng ngừa và phục hồi tình trạng suy mòn, nâng cao chất lượng cuộc sống của người bệnh.
Để đảm bảo dinh dưỡng, người bệnh ung thư phổi cần có một chế độ ăn hợp lý, tuân thủ các nguyên tắc cụ thể:
- Cung cấp đủ năng lượng: 25-30 kcal/kg cân nặng/ngày
- Protid: Nhu cầu Protid trên 1 g/kg/24h, và nếu có thể nên đến 1,5g/kg/24h
- Lipid: 25- 35% tổng năng lượng. Trong đó 1/3 là acid béo no, 2/3 là acid béo không no. Tăng lượng lipid nhằm cung cấp đủ năng lượng cho người bệnh và giảm đề kháng insulin
- Glucid: 45 - 60% tổng năng lượng. Lựa chọn glucid phức hợp để giảm đề kháng insulin
- Vitamin và khoáng chất: cung cấp đầy đủ, đặc biệt vitamin A, C, B, E giúp tăng cường hệ miễn dịch.
- Lượng nước: cung cấp theo nhu cầu khuyến nghị 35-40ml /kg cân nặng/24h
- Chia nhiều bữa nhỏ trong ngày 5- 6 bữa.
Người bị ung thư phổi nên ăn uống như nào để nâng cao sức khỏe?ThS.BS Trần Thị Thắm khuyến cáo, bệnh nhân ung thư phổi nên tăng cường bổ sung thực phẩm chứa nhiều Omega 3, EPA như: Cá hồi, dầu oliu, các loại cá biển sâu, cá da trơn... ăn cá 3 lần/ tuần, hoặc có thể uống bổ sung viên dầu cá 3g/ ngày.
Người bệnh cũng nên sử dụng các thực phẩm giàu vitamin E, C, A, Selen có khả năng chống oxy hóa như: cà rốt, giá đỗ xanh, cà chua, rau ngót, rau muống… Rau thơm, gia vị: Tỏi, hành, hẹ...
Người bị ung thư phổi cần hạn chế ăn dưa, cà muối, các thực phẩm chứa nhiều axit béo như: các món thịt nướng, thịt hun khói, các món xào, rán, quay...; Các thực phẩm chế biến công nghiệp, đóng gói sẵn như: đồ hộp, thịt nguội...; Các loại gia vị cay nóng như ớt, hạt tiêu…
Đồng thời, người bệnh không nên dùng: Dầu mỡ rán đi rán lại nhiều lần; Các loại thức ăn bị nấm mốc như: lạc mốc, đỗ đậu, hạt bí, hạt dưa bị mốc; Các chất kích thích như: rượu, bia, thuốc lá.
Đặc biệt, người bệnh ung thư phổi cần lưu ý các vấn đề sau:
- Khi chán ăn nên chọn thực phẩm dễ chế biến, vị dịu có calo cao như một số thực phẩm có nhiều chất béo tự nhiên: hạnh nhân, quả bơ;
- Thường xuyên thay đổi món ăn mới.
- Trong bữa ăn, ăn thực phẩm giàu protein trước như: thịt gà, cá, đậu, trứng, rồi sau đó ăn cơm, khoai củ,… tiếp đến là các loại hạt giàu chất béo, quả chín…
- Ăn thức ăn mềm, lỏng.
- Khi bị thay đổi vị giác, người bệnh có thể đột nhiên cảm thấy thức ăn quá nhạt, quá mặn, hoặc có vị kim loại. Nếu cảm thấy quá ngọt hay mặn nên thêm vị chua như chanh, thức ăn có vị kim loại có thể thêm mật ong...
- Khi bị viêm niêm mạc miệng hoặc thực quản: Nên ăn thức ăn mềm, nhiệt độ thức ăn ở nhiệt độ phòng (không nên ăn thức ăn quá nóng hoặc quá lạnh).
